Seferilik Durumu

Yolculuk, yolculuğa çıkma; sefer mesafesine yolculuk yapma. Bir fıkıh terimi olarak yolculuk, belirli bir mesafeye gitmektir. Bu mesafe ise orta yürüyüşle üç günlük, yani on sekiz saatlik bir uzaklıktan ibarettir. Buna üç merhalelik mesafe de denir.

Bu konuda iki ayrı görüş vardır: 1. Mesafeyi esas alanlar: Bu anlayışa göre 90 km (bazı görüşlere göre 104 km) kadar bir yolculuğa çıkılırsa seferi sayılacağından namazlarını kısaltır. 2. Zamanı esas alanlar: Bunlara göre 3 gün yolculuk yapmak kişiyi seferi yapar. Hanefilere göre seferi olan birisinin dört rekatlı namazları iki kılması gerekir (Azimet). Ancak dört olarak da kılsa namazı geçerlidir. Şafilerde ise yolcu bile olsa tam kılmak daha faydalıdır (Ruhsat). Eğer gerçekten seferi değilsek bu durumda iki kılmak namazımızı bozar. O halde ihtiyaten de dört kılmanın daha isabetli olacağını düşünüyoruz.

Yolcular için bir takım kolaylıklar, ruhsatlar getirilmiştir. Ramazanda yolculukta bulunan için orucu geri bırakmak mübahtır. Yolcunun mesh süresi üç gün üç gecedir. Yolcu dört rekatlı farz namazlarını ikişer rekat olarak kılar. Buna 'kasrı salat' denir. Kur'an-ı Kerim'de Nisa Suresi 101. ayette şöyle buyurulur: 'Eğer kâfirlerin size fitne vermesinden korkarsanız, yeryüzünde sefere çıktığınız zaman namazları kısaltarak kılmanızda bir sakınca yoktur.'

Asli vatana dönüp gelmekle yolculuk hali sona erer. Seferi kimse bir beldede on beş gün (Şafii ve Malikilerde 4 gün) ve daha fazla kalmaya niyet edince mukim olur ve artık namazlarını tam kılar. Eğer on beş günden az kalmaya niyet ederse seferiliği devam eder. Vatan-ı Asli (Asıl Vatan): Doğup büyüdüğünüz veya temelli yerleştiğiniz yer. Vatan-ı İkamet: Sürekli yerleşmeye karar vermediğiniz ancak yalnız içinde 15 günden fazla kalmak üzere yerleştiğiniz (askerlik, öğrencilik, vb.) yer. Vatan-ı Sükna: İçinde 15 günden az oturmak istediğiniz yer (Burada seferisinizdir).

Dinen sefer sayılacak mesafedeki bir yere gitmek üzere yola çıkan kişi, yaşadığı yerleşim yerinin meskûn mahallinden çıkınca misafir hükmünde kabul edilir. Bu kimse yolculuk hüküm ve ruhsatlarından yararlanmaya başlar (Merğînânî, el-Hidâye, II, 101). Buna göre, yolculuğa başlayıp şehrin meskûn mahallinden çıkan kimse dört rekâtlı farz namazları iki rekât olarak kılar. Günümüzde şehirler genişlemiş, İstanbul örneğinde olduğu gibi, iki ucu arasındaki mesafe neredeyse sefer mesafesi olacak kadar uzamıştır. Bu nedenle büyükşehirlerde yaşayan kimseler, yolculuğa kendi araçlarıyla çıktıklarında, ikamet ettikleri ilçenin belediye sınırlarını geçtikleri andan itibaren seferî sayılırlar. Yolculuğa otobüs, tren, uçak ve gemi gibi umumi vasıtalarla çıkılması halinde ise seferiliğin başlangıç noktası olarak otogar, gar, havalimanı ve limanlar esas alınabilir. Kaynak: Diyanet İşleri Başkanlığı